حکم‌رانی دلالان در صنعت مدیکال توریسم ایران

حضور دلال در صنعت گردشگری سلامت ایران و چرایی آن

حضور دلال در صنعت گردشگری سلامت ایران، معلول برخی ایرادات ساختاری، عدم نظارت و اقدامات مناسب است. اما چه عواملی زمینه را برای حضور دلال در گردشگری سلامت فراهم می­‌کنند؟

• نبود زیرساخت مناسب در زمینۀ گردشگری سلامت

اگر صنعت گردشگری سلامت کشور بخواهد به جایگاه مناسب دست یابد، نیاز به امکانات و زیرساخت‌­هایی مانند فضای بیمارستانی و درمانی استاندارد، سازمان رسیدگی به امور و شکایات مرتبط با مدیکال توریسم و شرکت­‌های تسهیل‌گر قانونی دارد. در شرایط کمبود این امکانات، دلالانی که تنها به فکر سود کوتاه‌­مدت و شخصی خود هستند، دست به اقدام زده و موجب لکه­‌دار شدن آبرو و اعتبار سیستم و کاهش اعتماد افراد می­‌شوند.

• عدم وجود یک سیستم یکپارچه در زمینۀ مدیکال توریسم

در زمینۀ توریسم سلامت، وجود یک سیستم یکپارچه و منسجم بسیار ارزشمند بوده و به تمامی فعالیت­‌ها در این زمینه جهت می­‌بخشد. تمامی مراکز دست‌­اندرکار از قبیل مراکز درمانی فعال در گردشگری سلامت، شرکت­‌های واسطه و تسهیل‌گر و سایر مراکز خدماتی باید در این سیستم به هم متصل بوده و تحت نظارت یک شورای راهبردی متشکل از مسئولین مرتبط باشند. این شورا نیز باید قوانین و مراحل مختلف فرایند درمانی بیماران خارجی را به‌­صورت واضح و یک‌دست به آن­ها ابلاغ کند. از طرفی دسترسی بیماران خارجی به این سیستم موجب می­شود که منبعی قانونی و همیشگی در دسترس داشته باشند تا بتوانند به آن مراجعه کرده و درگیر دلال در صنعت گردشگری سلامت ایران نشوند.

• عدم نظارت کافی روی دلالان گردشگری سلامت

بسیاری از دلالان در این حوزه فعالیت خود را از مراحل ابتدایی حضور بیماران خارجی در ایران شروع می­‌کنند. این دلالان در قالب تورلیدر، راننده تاکسی و راهنما عمل کرده و از همان فرودگاه گردشگران خارجی را جذب می­‌کنند. حال اگر یک قانون سخت­‌گیرانه و یک سیستم نظارتی قوی این افراد را شناسایی و متناسب با اقدام خود جریمه کند، این بازار برای دلالان سوددهی نداشته و نقش دلال در صنعت گردشگری سلامت ایران کاهش می‌­یابد.

- بیشتر بخوانید: مترجم درمانی و نقش انکارنشدنی او در بیمارستان‌

• عدم همکاری بخش خصوصی

بخش خصوصی در زمینۀ گردشگری سلامت نقش بسیار پررنگی داشته و می­‌تواند موجب افزایش درآمد کشور در زمینۀ مدیکال توریسم گردد. چرا که وقتی مراکز خصوصی و در عین حال قانونی در این زمینه سرمایه­‌گذاری می­‌کنند، گردشگر گزینه­‌های استانداردی برای انتخاب داشته و در دام دلالان  نمی­‌افتد.

• فقدان تبلیغات و برندینگ برون­‌مرزی در زمینۀ توریسم سلامت

در دنیای امروز بسیاری از اقدامات بر پایۀ اینترنت، فضای مجازی و بازاریابی دیجیتال صورت می‌­پذیرند. اما علی­رغم گسترش تبلیغات و پیشرفت دیجیتال مارکتینگ در ایران، افراد بانی و فعال در زمینۀ مدیکال توریسم از این توانایی بالقوۀ جوانان ایرانی بهرۀ کافی نمی‌برند. دیجیتال مارکتینگ تاکنون نقش خود را در زمینۀ توریسم سلامت به خوبی ایفا نکرده و این موضوع عرصه را برای فعالیت دلالان فراهم کرده است.

- بیشتر بخوانید: تبلیغات هوشمندانه، کلید ماندگاری در بازار گردشگری سلامت

• شفاف نبودن تعرفه­‌های درمانی در بیمارستان­‌های ایران

شفاف و یکسان نبودن تعرفۀ خدمات درمانی در مراکز درمانی مختلف موجب می­‌شود که دلال در صنعت گردشگری سلامت ایران جولان بیشتری بدهد و مبالغ بالاتری را به گردشگران از همه جا بی‌­خبر پیشنهاد دهد. از آنجا که مرجعی نیز برای بررسی قیمت­ها در دسترس این گردشگران نیست، آن­‌ها ممکن است به ناچار پیشنهاد دلالان را پذیرفته و در دام اقدامات درمانی بی‌­کیفیت و گران­‌قیمت گرفتار شوند.

- بیشتر بخوانید: مهم‌ترین موانع رشد گردشگری سلامت در ایران

سود یک دلال در صنعت گردشگری سلامت ایران به 30 تا 40 درصد می‌رسد!

ممکن است در ابتدا این جمله شما را متعجب کند اما این موضوع واقعیت دارد. در سال‌های اخیر درآمد جهانی در حوزۀ گردشگری سلامت چیزی حدود صد میلیارد دلار در سال بوده است. کشورهایی مانند آمریکا، آلمان، چین، فرانسه و ژاپن جزو کشورهای برتر در این زمینه بوده و بیش از 50 درصد از توریست­‌ها را به خود جذب کرده‌­اند. این در حالیست که ایران چیزی بین نیم تا یک میلیارد دلار در این زمینه کسب درآمد داشته است. در حال حاضر نیز تنها 166 بیمارستان کشور امتیازات لازم و مجوزهایی مانند IPD را جهت درمان گردشگران سلامت دارند. این تعداد و این درآمد، تنها گوشه‌­ای از توانایی بالقوۀ ایران در زمینۀ مدیکال توریسم را نشان می‌­دهند. اما نقش دلال در صنعت گردشگری سلامت ایران آن‌جا مشخص می‌­شود که می­‌بینیم از حدود نیم میلیون بیمار خارجی در سال گذشته، بین 80 تا 90 درصد آن‌­ها توسط دلالان جذب شده‌­اند. عدم وجود یک سیستم یکپارچه با نرخ مصوب و در دسترس نیز موجب شده است که دلالان قیمت‌های دلخواه و پیشنهادی خود را از بیماران دریافت کنند. به‌­حدی که گاهی 30 تا 40 درصد از هزینۀ دریافتی از بیمار به خود دلال می­رسد. این مبلغ بسیاری از اوقات بیشتر از سود خالص بیمارستان یا کادر درمانی دست‌­اندرکار است. طبق آمار مختلف، در سال­‌های اخیر تمایل بیماران خارجی به انجام اقدامات درمانی در ایران روند کاهشی داشته است که دلیل آن، بلای دلال در صنعت گردشگری سلامت ایران است.

حضور دلال در صنعت گردشگری سلامت ایران چه معضلاتی به همراه دارد؟

• دید کوتاه‌­مدت دلالان به سودآوری این صنعت، موجب می‌­شود که مبالغ دریافتی بیشتر و خدمات قابل­ ارائۀ کمتری پیشنهاد دهند. این موضوع در درازمدت سود کلی کشور را کاهش داده و یک ضدتبلیغ برای ایران محسوب می­‌شود.
• ارجاع بیماران خارجی به مراکز بی­‌کیفیت و فاقد امتیازات لازم موجب کاهش اعتماد آن­‌ها و مخدوش شدن چهرۀ بهداشت و درمان کشور شده است.

- بیشتر بخوانید: چرا بیماران خارجی به گردشگری سلامت نه می‌گویند؟

• کاهش ارزآوری و ایجاد شغل، همراه جدایی­‌ناپذیر فعالیت دلالان است. نیازی به توضیح نیست که صنعت گردشگری سلامت پتانسیل سودآوری و ایجاد شغل بسیار بالایی برای جوانان کشور دارد و می­‌تواند تولیدکنندگی و خدمات قابل­ ارائه را بسیار افزایش دهد. متاسفانه حضور دلال در صنعت گردشگری سلامت ایران، مانع از این اتفاق ارزشمند شده و روند پیشرفت در زمینۀ توریسم سلامت را کند کرده است.
• افزایش تمایل بیماران خارجی به کشورهای رقیب، ضرر دیگری‌ست که دلال در صنعت گردشگری سلامت ایران ایجاد می­‌کند. در حال حاضر کشورهای اطراف مانند ترکیه و کشورهای عربی به رقیب سرسختی برای مدیکال توریسم در ایران بدل شده‌­اند. این کشورها در حال افزایش خدمات قابل‌ارائه و باکیفیت مانند انواع ویزای درمانی دارای تخفیف و احداث مراکز درمانی با استانداردهای بین‌­المللی در زمینۀ توریسم سلامت هستند. حضور دلالان در گردشگری سلامت ایران نیز بیماران خارجی را بیشتر به سمت این کشورها سوق می­‌دهد.

چطور می‌توان از نقش دلال در صنعت گردشگری سلامت ایران جلوگیری کرد؟

• تاسیس بیمارستان­‌های مخصوص بیماران خارجی و دارای امتیازات، مجوزها و استاندارهای کافی در این زمینه می­‌تواند نقش دلالان را کمرنگ سازد.

- بیشتر بخوانید: راهنمای دریافت مجوز گردشگری سلامت

• ممکن است دلال در صنعت گردشگری سلامت ایران به طور کلی حذف نشود اما مراکز درمانی و پزشکان می­‌توانند با این دسته از افراد همکاری نکرده تا دست آن­‌ها از صنعت مدیکال توریسم کوتاه شود.
• تشکیل شوراهای راهبردی و سیستم­‌های نظارتی جهت تدوین یک برنامۀ استاندارد و قانونی در زمینۀ گردشگری سلامت به­‌شدت به کاهش نقش دلال در صنعت گردشگری سلامت ایران کمک می­‌کند.
• تاسیس شرکت‌­های تسهیل‌گر قانونی در زمینۀ توریسم سلامت می‌­تواند موجب آرامش خاطر بیماران خارجی شود و خدمات درمانی و رفاهی کامل را برای آنان فراهم کند.

- بیشتر بخوانید: استارتاپ ها در گردشگری سلامت ایران

• همکاری بیمه‌­ها در زمینۀ توریسم سلامت امری ضروری به حساب می‌آید. بیمه‌ها با کمک به بیماران و مراکز درمانی، به افزایش تقاضا و درآمد تمامی بخش­‌های درگیر در این صنعت کمک می‌­کنند.
• وجود تسهیلات برای بیماران خارجی از قبیل ویزاهای درمانی به همراه تخفیف، می‌­تواند موجب شود که بیماران تمایل بیشتری به انجام اقدامات درمانی در این کشور داشته باشند.
• استفاده از بستر فضای مجازی و خدماتی از قبیل بازاریابی دیجیتال، خدمات الکترونیکی و نرم­‌افزارهای مرتبط در این زمینه، کمک شایانی به افزایش شناخت بیماران خارجی در زمینۀ سیستم سلامت و درمان ایران می­‌کنند و این موضوع باعث می­‌شود بیماران با علم بیشتر و انتخاب­‌های درست­‌تری به کشور ما روی آورند. همچنین فعالیت‌­هایی مانند تاسیس دفتر یا برگزاری سمینارهای مختلف در کشورهای دیگر و با هدف شناساندن صنعت گردشگری سلامت ایران، قدم بزرگی در این زمینه است.
• با توجه به این‌که هزینۀ درمانی در کشور ما بسیار پایین‌­تر از کشورهای توسعه­‌یافته بوده و در عین حال خدماتی با همان کیفیت به بیماران ارائه می­‌شود، ایران می‌­تواند به یک کشور برتر در زمینۀ گردشگری سلامت تبدیل شود. تمامی این موارد منوط به افزایش نظارت و کار تشکیلاتی منظم در این زمینه هستند تا نقش دلال در صنعت گردشگری سلامت ایران از محوریت درآید. این موضوع سبب می­‌شود که افراد حاضر در صحنه نیز انگیزه و امید بیشتری برای ادامۀ راه داشته باشند و ایران بتواند از تمامی امکانات بالقوۀ خود در زمینۀ گردشگری سلامت بهره برد.